Overzicht: welke frees voor welke bewerking?

Bekijk het volledige frezenassortiment in onze webshop. De tabel koppelt de bewerking aan het juiste freestype.

Begin bij de bewerking en het materiaal

De eerste vraag is niet "welke diameter", maar "wat wil ik maken en in welk materiaal". Een groef midden in een plank vraagt een ander mes dan een afgeronde rand of een sierprofiel. Daarnaast bepaalt het materiaal mee de keuze: zacht naaldhout, hardhout, multiplex, MDF en kunststof reageren elk anders op snijhoek en toerental. MDF en spaanplaat zijn schurend en vragen een slijtvaste hardmetalen frees; massief hout volgt de vezel en is gevoeliger voor uitscheuren.

Gebruik je het verkeerde freestype, dan zie je dat meteen: een rechte groeffrees op een fijne kant scheurt de vezel uit, een te grote profielfrees op vol toerental brandt het hout, en een frees zonder lager dwaalt af van de rand. Bewerking, materiaal, freestype en toerental horen bij elkaar.

Groeven, sponningen en sleuven: de groeffrees

Voor een groef, sponning of sleuf gebruik je een rechte groeffrees. Die snijdt op zijn volledige diameter en kan recht het werkstuk in, ook midden in een plank. De diameter bepaalt de breedte van je groef, de freesdiepte stel je in op de bovenfrees. Voor brede groeven werk je in meerdere doorgangen, telkens een paar millimeter dieper, zodat je de frees en de machine niet overbelast.

Wil je een schone, scheurvrije groef in gefineerd plaatmateriaal of zichthout, kies dan een spiraalfrees. Een down-cut duwt de vezels naar beneden en houdt de bovenkant scheurvrij; een up-cut voert de spanen naar boven af en is ideaal voor diepe groeven. Een rechte groeffrees blijft de eenvoudige, voordelige keuze voor verborgen groeven en sponningen.

Kanten en randen: de kantfrees met lager

Voor het afwerken van randen gebruik je een kantfrees met geleidelager. Het kogellager op de tip rolt langs de rand of een mal en bepaalt zo de freesdiepte, zodat de frees de vorm exact volgt zonder dat je een aanslag nodig hebt. Met een afrondfrees rond je scherpe kanten af (de radius bepaalt de ronding), met een afschuinfrees zet je een nette hoek (vaak 45°) en met een sponningfrees freest u een trap in de rand voor bijvoorbeeld een glaslijst.

Kantfrezen zijn ideaal om panelen, tafelbladen en deuren professioneel af te werken. Werk altijd tegen de draairichting in (tegenlopend frezen) voor het beste resultaat: bij een bovenfrees uit de hand betekent dit dat je van links naar rechts langs de buitenrand werkt. Een schone, scherpe frees en een rustige voedingssnelheid voorkomen brandplekken op het glazuur van de vezel.

Profielen en panelen: de profielfrees

Voor sierprofielen, paneeldeuren, kraallijsten en decoratieve randen gebruik je een profielfrees. Het mes heeft een gevormd profiel dat in één doorgang de hele rand vormt. Veel profielfrezen hebben een lager zodat ze de rand of een mal volgen. Voor kasten en deuren bestaan er ook tegenprofiel-sets (raam-en-stijl) die de groef en het tegenprofiel op elkaar laten passen.

Profielfrezen hebben vaak een grotere diameter dan groef- of kantfrezen, en daarom een lagere maximale toerental. Draai dergelijke frezen niet op vol toerental: stel het toerental van je bovenfrees lager in (zie verder) om brandplekken en gevaar te vermijden. Voor zwaar profielwerk kies je bij voorkeur een 12 mm schacht voor maximale stabiliteit en een trillingvrij resultaat.

HM versus HSS: welk freesmateriaal?

HM (hardmetaal, ook TCT) is vandaag de standaard voor de meeste freeswerken. Hardmetalen snijkanten blijven veel langer scherp, ook in schurende materialen zoals MDF, spaanplaat, multiplex en kunststof. CMT-frezen zijn doorgaans uitgevoerd in hardmetaal en zijn daarmee de logische keuze voor zowel de doe-het-zelver als de vakman die regelmatig freest.

HSS (snelstaal) kun je in zacht, zuiver massief hout iets scherper aanzetten en het is goedkoper, maar het slijt sneller en is niet bestand tegen de schuring van plaatmateriaal of vuil hout. Voor incidenteel werk in naaldhout kan HSS volstaan; voor alles wat je vaker doet of in plaat freest, kies je HM. Een botte frees herken je aan brandplekken, een ruwe kant en meer kracht die je moet zetten.

Schachtmaat en toerental: passend bij je bovenfrees

De schachtmaat moet passen in de spantang van je bovenfrees. De gangbare maten zijn 6 mm, 8 mm en 12 mm (een verouderde standaard is 1/4" of 1/2"). Kleine bovenfrezen en kantenfrezen werken meestal met 6 of 8 mm; zwaardere bovenfrezen en grote profielfrezen vragen 12 mm voor stabiliteit. Controleer dus altijd welke spantangen bij jouw machine zitten voordat je een frees bestelt.

Het toerental stem je af op de diameter van de frees: hoe groter de frees, hoe lager het toerental. Kleine frezen (tot ±25 mm) draaien gerust op hoog toerental, terwijl grote profielfrezen (vanaf ±40 mm) terug moeten naar een lager toerental om brandplekken en gevaar te vermijden. Werk altijd binnen het op de frees of in de handleiding aangegeven maximale toerental, en gebruik bij twijfel een rustige voedingssnelheid.

Veelgemaakte fouten

• Grote profielfrees op vol toerental: grote frezen horen op een lager toerental. Te snel draaien geeft brandplekken en is gevaarlijk.
• In één keer op volle diepte frezen: dit overbelast de frees en de machine en geeft een ruwe kant. Werk in meerdere ondiepe doorgangen.
• Met de draairichting mee frezen: uit de hand frees je tegenlopend. Meelopend (klimfrezen) trekt de machine weg en geeft een onveilige, ruwe snede.
• Verkeerde schachtmaat bestellen: de schacht moet bij je spantang passen. Controleer of je machine 6, 8 of 12 mm aankan voor je een frees koopt.

Bekijk de volledige selectie via ons frezenassortiment of vind al jouw gereedschap en bouwmaterialen in België op de DHZ-Proshop webshop.

Geplaatst door de frezenexpert van DHZ-Proshop — jouw specialist in frezen: groeffrezen, spiraalfrezen, kantfrezen en profielfrezen in hardmetaal (HM) van CMT, in schachtmaten 6, 8 en 12 mm. Webshop 24/7 beschikbaar en afhaalpunt in Beerse. Vragen over de juiste frees voor jouw bewerking of materiaal? Contacteer ons team of bekijk ons volledige frezenassortiment.